Bolinopsis infundibulum  (O.F. Müller, 1776)

tekst: A.W. Gmelig Meyling & A. Gittenberger, 27 september 2008. Foto: Anne Frijsinger & Mat Vestjens

Zoekbeeld

De Kortlob-ribkwal is een grote transparante ribkwal met een min of meer klokvormig lichaam. Door het flexibele weefsel is de vorm echter sterk variabel. De mond bevindt zich aan de onderkant van het dier. De bovenkant heeft een stompe puntvorm. De mond is omgeven door twee grote afgeronde lobben, die tot ongeveer halverwege zijn lichaam komen. De dieren hebben vier korte en vier lange ribben met zwemplaatjes. De lange ribben lopen evenwijdig aan elkaar over de lobben heen. De korte ribben lopen evenwijdig aanelkaar tussen de lobben. Langs het lichaam bevinden zich twee kleine tentakels met franjes.

De Kortlob-ribkwal lijkt zeer sterk op de Amerikaanse langlob-ribkwal Mnemiopsis leidyi die in onze wateren vanaf 2006 in grote dichtheden kan voorkomen (klik hier voor vergelijking van beide soorten). De Kortlob-ribkwal is in onze wateren voor zover bekend maar één keer waargenomen.

Afmetingen

De Korlob-ribkwal kan een lengte bereiken van 15 cm.

Kleur

• De dieren zijn vrijwel volledig transparant. Heel soms kunnen de dieren wat minder transparant zijn en licht melkachtig wit.
• Bij aanraking kunnen de dieren fluorescerend oplichten.
• De enige pigmentatie is te vinden in een zwarte lange dunne lijn langs de lobben. Op de foto zijn deze lijnen te zien. Deze lijnen zijn een belangrijk determinatiekenmerk, want de Amerikaanse langlob-ribkwal heeft deze lijnen niet.
• In de nacht wanneer men de dieren met een duiklamp beschijnt, kunnen de rijen met zwemplaatjes met mooie regenboogachtige kleuren tonen.

Nadere kenmerken

• Net als andere ribkwallen, leeft de Kortlobribkwal in de waterkolom en leiden ze dus een pelagisch leven. De dieren zijn voor hun verplaatsing in belangrijke mate afhankelijk van de  stromingen.  Met hun zwemplaatjes kunnen de dieren zich wel behendig wenden en de hoogte in de waterkolom bepalen.
• De Kortlob-ribkwal is zeer broos (veel brozer dan de Amerikaanse langlob-ribkwal). Wanneer ze uit het water worden gehaald of op het strand aanspoelen, breekt de tere huid vrijwel onmiddellijk.
• Een belangrijk verschil tussen de Kortlob-ribkwal Bolinopsis infundibulum en de Amerikaanse ribkwal Mnemiopsis leidyi is de hoogte van de holtes onder de lobben. Bij de Amerikaanse langlob-ribkwal reiken deze ongeveer tot aan het de statocyst (Tulp, 2006), bij de Kortlob-ribkwal is dat duidelijk veel lager dan dan de statocyst. (De statocyst is een evenwichtsorgaantje). De lobben van de Amerikaanse langlob-ribkwal zijn relatief langer dan bij de Kortlob-ribkwal. Vandaar de Nederlandse naam.
  

Seizoen

De Korlob-ribkwal is in de Noordelijk Noordzee vooral een voorjaarssoort.

Opmerkingen

• De Kortlob-ribkwal leeft in de Noordelijk Noordzee en is in onze wateren alleen met zekerheid gezien in 2002 in de Waddenzee.
• De kans dat deze noordelijk soort oprukt naar het zuiden en zich in onze streken zal vestigen is gezien de klimaatontwikkelingen niet te verwachten. 
  

Literatuur

• Faasse, M.A. & K.M. Bayha 2006. The ctenophore Mnemiopsis leidyi A. Agassiz 1865 in coastal waters of the Netherlands: an unrecognized invasion? Aquatic Invasions 1(4): 270-277. http://www.aquaticinvasions.ru/2006/AI_2006_1_4_Faasse_Bayha.pdf
• Faasse, M.A. & A.H.M. Ligthart 2007. De Amerikaanse ribkwal Mnemiopsis leidyi (Agassiz, 1865) in Zeeland. Het Zeepaard 67(1): in press.
• Tulp, A.S. 2006. Mnemiopsis leidyi (Agassiz, 1865) (Ctenophora, Lobata) in de Waddenzee. Het Zeepaard 66(6): 183-189.