Waarom wil de overheid weten waar de Nauwe korfslak leeft?

De Nauwe korfslak staat vermeld in Bijlage II van de Europese Habitatrichtlijn. De soort moet daarom ook in Nederland worden beschermd. Daarom heeft de overheid in 2004 het verspreidingsonderzoek deze soort gestart om te weten waar de deze soorten voorkomen. Dit is belangrijk om twee redenen:

• Met het onderzoek kan geld worden bespaard. De overheid, beheerders en Bouwend Nederland hoeven dan niet achteraf onnodig kosten te maken wanneer zou blijken dat in plan- of werkgebieden Nauwe korfslakken voorkomen.
• Het verspreidingsgebied (het areaal) van de Nauwe korfslak mag niet afnemen en er moet door de overheid gestreefd worden naar een bepaalde omvang van het areaal. Om te bepalen of het areaal afneemt en de doelstelling is gehaald, moet het verspreidingsgebied van de Nauwe korfslak eens in de 6 jaar worden bepaald.

Waarom is de Nauwe korfslak door Europa beschermd?

Omdat populaties van de Nauwe korfslak en de biotoop van de soort in de Europese Unie zeldzaam zijn én omdat er in de tweede helft van de vorige eeuw een afname is geconstateerd van het aantal populaties, de omvang daarvan en de aantallen per populatie.

Wat gebeurt er als Nederland de Nauwe korfslak niet beschermd?

Dan kan Nederland een boete krijgen opgelegd door de Europese Unie.

Betaalt de overheid het onderzoek naar de Nauwe korfslak?

Vrijwilligers doen circa 80% van het verspreidingsonderzoek aan de Nauwe korfslak. Dit zijn mensen die het nuttig (en plezierig) vinden in hun vrije tijd aan het HabSlak-project mee te doen. De overheid betaalt deze mensen dus niet en geeft alleen subsidie voor de coördinatie en begeleiding van de vrijwilligers en voor de benodigde wetenschappelijke expertise en een deel van het laboratoriumwerk.

Zijn er nog andere Nederlandse soorten beschermd door de Europese habitatrichtlijn?

Ja. Er worden nog vier andere  Nederlandse weekdiersoorten in de Habitatrichtlijn vermeld: de Zeggekorfslak, de Platte schijfhoren, Wijngaardslak, en de Bataafse stroommossel. Er zijn buiten Nederland nog diverse andere soorten die op de Europese Habitatrichtlijn staan uit meerdere dier- en plantengroepen.

Antwoord verder nog in bewerking 

Heeft de Nauwe korfslak nut?

Ja. Ieder dier en iedere plant heeft zijn plaats in het ecosysteem. Binnen het ecosysteem zijn alle dieren en planten nuttig voor elkaar. Ze zijn elkaar tot voedsel of ze zijn op een andere manier van elkaar afhankelijk om te overleven. Nauwe korfslakken leven van schimmels en bacteriën in kalkrijk bodemmateriaal. De dieren spelen een rol bij de vertering van afgewaaide takken en bladeren en van resten en uitwerpselen van dieren. De Nauwe korfslak vormt voedsel voor insecten, kleine vogels, muizen en andere dieren. Ook de eieren van de Nauwe korfslak zijn voedsel voor andere diersoorten. Relaties tussen soorten kunnen erg ingewikkeld zijn. Over de rol van de Nauwe korfslak in het ecosysteem is nog maar weinig bekend.

Is de Nauwe korfslak nuttig voor de mens?

Ja. De Nauwe korfslak is een goede indicator voor ongestoorde kalkrijke duinbiotopen. Als de Nauwe korfslak ergens voorkomt, vertelt dit de natuurbeheerders dat de bodem op die plaats niet of nauwelijks is verstoord en dat daar de natuurlijke processen goed verlopen. We weten dan ook dat het gaat om een biotoop dat in Europa erg zeldzaam is. De Nauwe korfslak is een soort die zich niet makkelijk kan verplaatsen en ook niet snel terugkomt wanneer de soort eenmaal uit een gebied is verdwenen. De Nauwe korfslak kan daardoor meer over een plek vertellen, dan andere soorten kunnen, die zich wel gemakkelijk kunnen verplaatsen. De Nauwe korfslak is gevoeliger en reageert sneller op ecologische veranderingen dan veel plantensoorten.

Als de Nauwe korfslak verdwijnt, verdwijnen er dan ook andere soorten?

Ja. De Nauwe korfslak is afhankelijk van specifieke omstandigheden. Als deze soort in een gebied verdwijnt, bijvoorbeeld door verzuring en ontkalking, dan is de kans groot dat ook andere aan kalk gebonden soorten uit het gebied verdwijnen. Er zijn voor zover bekend geen dieren specifiek afhankelijk van de Nauwe korfslak. Wanneer soorten tegelijk met de Nauwe korfslak verdwijnen, dan is dat het gevolg van veranderende milieuomstandigheden en niet door het verdwijnen van de Nauwe korfslak zelf.  

Kunnen Nauwe korfslakken de aanleg van wegen tegenhouden?

Nee. Alleen in zogenaamde Natura2000-gebieden, waar de Nauwe korfslak speciaal voor is “aangewezen”, geldt dat ze volledig beschermd zijn. De kans dat in deze gebieden wegen worden aangelegd is sowieso al erg klein. 

Kunnen Nauwe korfslakken werkzaamheden in natuurgebieden tegenhouden?

Ja. Binnen Natura2000-gebieden waarvoor de Nauwe korfslak is aangewezen, moeten beheerders populaties van de Nauwe korfslak in stand houden. In deze gebieden mag men niet zomaar iets gaan bouwen of veranderen, wanneer daardoor de aantallen Nauwe korfslakken zouden (kunnen) afnemen. Als men de voorgenomen werkzaamheden toch wil uitvoeren, moet men compenserende maatregelen nemen om de aantallen binnen het gebied in stand te houden. Men kan de maatregelen ook zodanig uitvoeren dat populaties zoveel mogelijk worden ontzien. Bijvoorbeeld: als men in de duinen gaat afplaggen om oorspronkelijke duinvegetatie terug te krijgen, is het verstandig eerst onderzoek te doen naar de plaatsen waar de belangrijkste populaties van de Nauwe korfslak voorkomen. Deze locaties zouden dan moeten worden ontzien, zodat de Nauwe korfslak zich later dan weer vanuit deze 'eilandjes' kan uitbreiden.

Als de Nauwe korfslak ergens wordt gevonden, is die daar dan meteen beschermd?

Nee. Als het gebied niet is aangewezen voor de Nauwe korfslak is de soort daar niet beschermd. Bij inspraakrondes kunnen burgers en maatschappelijke organisaties wel voorstellen doen om een gebied als beschermingsgebied voor de Nauwe korfslak aan te wijzen. Indien het gebied al wel was aangewezen voor de Nauwe korfslak, dan was de soort ter plaatse al wel beschermd.
 

Wie bepaalt in welk gebied de soort wordt beschermd?

Antwoord: (volgt nog)

Moet de overheid iets doen als de Nauwe korfslak ergens is aangetroffen?

Nee. Indien de Nauwe korfslak ergens is gevonden, hoeft de overheid niets te doen. Beheerders van gebieden waar de Nauwe korfslak voor is aangewezen als beschermd gebied, moeten echter wel zorgen dat deze populaties in stand worden gehouden.

Als de Nauwe korfslak is waargenomen, gaat het gebied dan 'op slot'?

Nee. De Nauwe korfslak is beschermd in bepaalde natuurgebieden. De meeste natuurgebieden zijn toegankelijk voor publiek. Daar gelden bepaalde regels, zoals 'niet van de paden gaan' of ontoegankelijk bepaalde perioden van het jaar. De regels worden niet voor de Nauwe korfslak op grote schaal aangepast.

Zijn er beheerders die serieus rekening met de Nauwe korfslak houden?

Ja. Beheerders van Natuurgebieden streven naar een goede kwaliteit van de natuur. Zeldzame soorten die kenmerkend zijn voor de biotopen in zo’n gebied zijn vaak goede indicatoren voor de kwaliteit en het succes van het beheer. Beheerders van duingebieden nemen daarom graag maatregelen om de Nauwe korfslak voor hun gebied te behouden. Zo worden er bij bepaalde begrazingsprojecten letterlijk hekken om de populaties van Nauwe korfslakken heen geplaatst, om vertrapping te voorkomen.

Waarom is de Nauwe korfslak zo moeilijk te vinden?

De Nauwe korfslak is een kleine soort van 1,8 mm. Kleiner dus dan een luciferskop. Alleen zeer geoefende zoekers kunnen de soort met het blote oog vinden. Normaliter worden monsters van bladstrooisel en de bodemlaag meegenomen om deze in het laboratorium te onderzoeken.  De soort komt in vaak alleen maar voor op kleine plekken met specifieke biotopen. Ook voor het kunnen herkennen van deze biotopen is een grote kennis nodig van vegetatie, bodemgesteldheid en landschapstructuren. Kortom: de 'trefkans' is erg klein en er zijn maar weinig mensen die effectief naar de Nauwe korfslak kunnen zoeken.

Wat is er nu leuk aan een Nauwe korfslak?

Vrijwel alles wat zeldzaam is en moeilijk is te verkrijgen, willen mensen graag hebben. Zeldzaam betekent vaak kostbaar. Zeldzame postzegels zijn leuk en kostbaar. Dit geldt ook voor de Nauwe korfslak. Het geeft een kick als je een Nauwe korfslak met veel moeite hebt gevonden. En wanneer je ‘m gevonden hebt, dan weet je dat je een soort in handen hebt die een hoge natuurwaarde vertegenwoordigt. Maar belangrijk nog is dat je dan weet dat de waarnemingen van de Nauwe korfslak (als je die doorgeeft tenminste) ook werkelijk zullenn worden gebruikt om het bijzondere biotoop van deze soort te beschermen en daarmee het biotoop van andere kwetsbare soorten.