Tekst: Lodewijk van Duuren, 18 december 2007

Voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van de betrekkingen tussen mensen en natuur is het onlangs uitgekomen boek  De  natuur als bondgenoot. De wereld van Heimans en Thijsse in historisch perspectief een aanrader. Het boek geeft een kroniek (een soort jaartallenboekje) van de belangrijkse gebeurtenissen op het gebied van milieu en natuur van meer dan honderdvijftig jaar (1845-2006). Deze kroniek loopt als een rode draad door het boek, naast 50 onderwerpen die veel uitgebreider behandeld zijn.  Dat zijn onderwerpen als Verkade-albums, Het Naardermeer, Natuurmonumenten, Natuurmusea, Jan P. Strijbos en Planten en dieren tellen.

Enkele voorbeelden uit de 680 onderwerpen in de kroniek

1876

De Nederlandsche Dierkundige Ver -

eeniging neemt een mobiel veld -

station in gebruik ten behoeve van

marien onderzoek. Dit wordt be -

schouwd als de aanzet tot het Neder -

lands Instituut voor Onderzoek der

Zee (NIOZ). In 1890 wordt een permanent

Zoölogisch Station geopend aan

het Nieuwediep in Den Helder.

1885

Het Duitse schoolhoofd Friedrich

Junge publiceert Der Dorfteich als

Lebensgemeinschaft, een boekje waarin

hij de levensgemeenschappen van

planten en dieren in sloot en plas

voor het onderwijs beschrijft. Het

werk geeft een nieuwe richting aan

het natuuronderwijs. Het inspireert

onder anderen E. Heimans bij het

schrijven van zijn leerboekje De

levende natuur.

1894

Bij W. Versluys in Amsterdam verschijnt

Van vlinders, bloemen en vogels,

met als ondertitel Langs dijken en

wegen, door E. Heimans en Jac.P.

Thijsse. In de daarop volgende jaren

verschijnen achtereenvolgens hun

gezamenlijke boekjes In sloot en plas

(1895), Door het rietland (1896), Hei en

dennen (1897), In de duinen (1899) en In

het bosch (1901).

1900

Op 25 februari keert het oorlogsschip

Harer Majesteits Siboga terug

in Nederland na een diepzeeonderzoek

in de wateren van de Oost-

Indische Archipel. Het onderzoek

staat onder leiding van de Amster -

damse hoogleraar in de zoölogie

Max Weber.

1934

Oprichting van de Nederlandsche

Malacologische Vereeniging, door

onder anderen de Leidse bioloog

F.P. Koumans, die zich richt op het

onderzoek naar weekdieren. Door de

verschijning een jaar eerder van een

aflevering van de Fauna van Neder -

land, gewijd aan deze groep, was de

be lang stelling voor slakken en

schelp dieren aanzienlijk toegenomen.

De vereniging geeft het tijdschrift

Basteria uit, genoemd naar de

Zeeuwse arts en natuurkenner Job

Baster.

De natuur als bondgenoot - De wereld van Heimans en Thijsse in historisch perspectief
Auteurs: Marga Coesèl, Joop Schaminée en Lodewijk van Duuren

Uitgever: KNNV Uitgeverij in samenwerking met het IVN

Uitvoering: 23,5 x 29,7 cm, genaaid gebonden, full colour, 288 blz.

ISBN: 978 90 5011 224 6

Prijs: € 29,95  Voor leden KNNV € 26,95