Document Actions
Inburgering Weke sponsje verloopt voorspoedig
Sinds 2005 komt op onze kust een klein onopvallend sponsje voor dat de Nederlandse naam “het Weke sponsje” heeft gekregen. Wetenschappers zijn er nog niet helemaal zeker van of dit een soort is die al bekend is van de Europese kust of dat het een nieuwe soort betreft. De opvallende vorm van dit specifieke sponsje doet de twijfels over zijn naam en zijn herkomst toenemen. Met een toenemend aantal waarnemingen is wel duidelijk dat de inburgering van het weke sponsje in Nederland voorspoedig verloopt. De hooiwagenkrabben leveren hier ook een bewijs voor.
gepubliceerd.
Het Weke sponsje, dat pas sinds 2005 bekend is van de Nederlandse kust is hier voorlopig alleen nog maar aangetroffen ingen in de Oosterschelde. In de eerste jaren zagen we slechts heel lokaal kleine aantallen van bolvormige exemplaren die niet groter waren dan circa 1-2 cm. Nu komt hij overal in de Oosterschelde voor en opvallend genoeg is ook zijn verschijningsvorm dramatisch verandert. Nu zien we grotere complexen van sliertachtige individuen, die regelmatig hele oesters overwoekeren.
Foto : Weke sponsje in Oosterschelde, 2005 © Peter H. van Bragt
Het Weke sponsje heeft een rose-lichtbruine kleur. Hij dankt zijn naam aan het feit dat het een opvallende zachte (weke) structuur bezit. De stevigheid van sponzen wordt bij de meeste soorten bepaald door kleine silicium- of kalknaaldjes die overal in de spons voorkomen en het een inwendig skelet geven. Het Weke sponsje heeft deze naaldjes niet. Van de Europese kust is slechts één spons bekend die ook geen naaldjes bezit en dat is Halisarca dujardini. Ons sponsje wordt voorlopig Halisarca cf dujardini genoemd. Het tussenvoegsel “cf” wil zeggen “lijkt op”. Mogelijk is het deze soort maar misschien ook niet. Op de Habitas website van het Ulster Museum is een afbeelding van een Brits exemplaar van H. dujardini te zien. Naast de overeenkomst in afwezigheid van naaldjes, de kleur en structuur is dit echter een spons die slijmerige dunne korsten van circa 4x5cm vormt. Hierdoor heeft hij een typische vorm die sterk afwijkt van ons Weke sponsje. Is het dan toch een nieuwe soort? Nader onderzoek moet dit nog uitwijzen.
Foto : Weke sponsje in Oosterschelde, 2009 © Peter H. van Bragt
Dat het goed gaat met de inburgering van het Weke sponsje in de Oosterschelde wordt aangetoond met het toenemend aantal waarnemingen en van de vondst van steeds grotere exemplaren. Maar er is nog een signaal dat het goed gaat met de inburgering van deze spons.
Hooiwagenkrabben camoufleren zich door uit hun omgeving kleine stukjes van diverse organismen te verzamelen en die onder kleine haakjes die op hun pantser , op poten en rugschild, aanwezig zijn te steken. Ze gebruiken hiervoor wiertjes, hydroidjes, samengestelde zakpijpjes en vaak ook diverse soorten sponzen. In de Oosterschelde zien we vanaf dit jaar opvallend veel hooiwagenkrabben die zich met het Weke sponsje hebben gecamoufleerd.
Sportduikers zien steeds vaker exemplaren van dit onopvallende sponsje. Tijdens iedere duik en op bijna alle duikplaatsen in de Oosterschelde kan je meerdere exemplaren waarnemen. Het is in enkele jaren tijd dus een algemeen voorkomende soort geworden. Maar het opvallend aantal met dit sponsje gecamoufleerde hooiwagenkrabben doet ons vermoeden dat hij nog algemener voorkomt dan we nu uit het aantal directe waarneminegn kunnen afleiden.
De afwijkende vorm en het snelle inburgeren van dit sponsje zijn mogelijke indicatoren dat het de introductie van een exotisch sponsje in plaats van een oprukkende Europese soort betreft. Misschien is het helemaal niet Halisarca cf. dujardini maar een sponsje dat van buiten de Europese kust hier naar toe is getransporteerd. Het is in ieder geval zeker dat het hoofdstuk “Weke sponsje” nog lang niet afgesloten is!
Nieuwe waarnemingen, vragen of opmerkingen van deze soort of andere organismen kunnen per E-mail doorgestuurd worden naar de Spuisluiswachter