Tekst: Theus Hollem (22-1-2008). Voor de Spuisluis ingekort en bewerkt artikel uit Zeepaard (2008-1):  De Sinaasappelslak Doris pseudoargus var. flammea, is opgedoken in Zeeland – Theus Hollem

Waarneming

Foto 1. Een oranje Citroenslak bij St. Annaland november 2007. Foto: Janny Bosman.

Tijdens een duik op 14 november 2007 in de Krabbenkreek bij St. Annaland viel mijn oog op iets oranje dat aan de binnenkant van een dode openstaande Japanse oester (Crassostrea gigas) zat. Het werd snel duidelijk dat het oranje plakkaatje een naaktslak was, maar welke soort? Globaal leek het oranje diertje veel op de Satijnslak (Jorunna tomentosa), maar het miste de duidelijke bruine stippen die al bij heel jonge exemplaren meestal zichtbaar zijn. Ook de papillen waren niet zo fijn als bij de Satijnslak. Zou het dan de al van medio 1999 veel geziene Millennium wratslak (Geitodoris planata) zijn? Maar deze oranje beauty van iets meer dan zes centimeter had geen sterpatroon om de zuurkliertjes en zo te zien helemaal geen zuurkliertjes zoals die wel zijn te zien bij de Millennium wratslak. Deze was geheel zonder enige tekening en had papillen van twee grootteklassen.

Het vaststellen van de soort

Een paar dagen later dook ik met fotograaf Rinie Luykx om de oranje slak te fotograferen. Met zijn onderwaterfoto’s kon ik Godfried van Moorsel en Rob Dekker vragen om welke soort het ging. “Het zou wel eens om de oranje variant van de Citroenslak (Doris pseudoargus var.  flammea ) kunnen gaan”, was hun reactie.
Maar er was meer zekerheid nodig. Op hun advies zijn foto’s van de onderkant gemaakt om te zien of het mondtentakeltjes had (zie foto's beneden dit artikel). Die twee tentakeltjes zie je bij de Millennium wratslak  gemakkelijk als je ze omkeert. Nogmaals werd een dag later door Janny Bosman weer foto’s en nu ook van de onderkant gemaakt en na lang turen zagen we iets van een huidplooi die misschien toch mondtentakeltjes zouden kunnen zijn. Daarom werd de slak weer opgezocht en zijn door Rinie Luykx ook onderkantfoto’s gemaakt. Nu konden Godfried en Rob aan de hand van deze foto’s met zekerheid vaststellen dat het ging om de oranje variant van de Citroenslak (Doris pseudoargus var. flammea).

Verplaatsing

Van de acht waarnemingen in ruim twee weken bleef het beestje doorgaans ongeveer op dezelfde plek, maar het had zich ook een keer in één dag een meter verplaatst. Een gemiddelde snelheid van 4 cm/uur, een slakkengang zou je zeggen. Doch als je het dier zag  kruipen, ging het heel wat sneller. Vanwege het enorme reliëf van de oesters en waarschijnlijk een niet rechtlijnig verloop van de tocht, heeft het dier in werkelijkheid wel een paar metertjes afgestroopt.

Eén exemplaar

Bij iedere duik dat ik de oranje Citroenslak tegenkwam heb ik de omgeving afgezocht of er nog een tweede exemplaar was, maar niet gevonden. Toch wel opmerkelijk zo’n enkel afgedwaald exemplaar ver van de kust.

Voedsel

Van de Citroenslak en verwante soorten is bekend dat ze meerdere soorten spons eten. Deze slak heb ik vermoedelijk zien eten van de Grijze korstspons (Mycale  micracanthoxea). Het is echter niet met zekerheid te zeggen of het dier er van at, omdat de mondopening geheel onder de mantel verscholen gaat. Verder was in de nabije omgeving van het dier veel Broodspons (Halichondria panicea)  en Sliertige broodspons (Halichondria bowerbanki) aanwezig. Ook deze kunnen als voedsel dienen.

Vervolg

Op 30 januari 2008 dook ik er weer met Janny Bosman en Marleen v.d. Giesen. Marleen ontdekte de bekende oranje kleur en jawel het was de oranje Citroenslak (Sinaasappelslak). Toen ik even later in de buurt een Geitodoris planata zag, heb ik een familiebezoek gearrangeerd. Ze liepen niet warm voor elkaar, maar dat gebeurt ook niet bij twee verschillende soorten (zie foto 7).

Dankwoord

Veel dank aan Godfried van Moorsel en Rob Dekker voor de determinatie en het verstrekken van informatie en ondersteuning van de tekst, Rinie Luykx en Janny Bosman voor de onderwaterfoto’s waardoor determinatie mogelijk was en ook voor de plezierige duiken

Foto 3. Een oranje Citroenslak bij St. Annaland waargenomen in november 2007.
Foto: Rinie Luykx.

Foto 4. Een oranje Citroenslak bij St. Annaland waargenomen in november 2007.
Foto: Rinie Luykx.

 Foto 5. Een oranje Citroenslak bij St. Annaland waargenomen in november 2007.
Foto: Janny Bosman.