De Wijde mantel Aequipecten opercularis (Linnaeus, 1758): nu massaal in het Grevelingenmeer?
Geplaatst: 07-10-2004 Waarneming (september 2004), tekst en foto: Kees de Kraker

Op 10-11-2002 is reeds op de Spuisluis gemeld dat er tussen 29-09-2002 en 03-11-2002 tijdens diverse duiken één levende Wijde mantel Aequipecten opercularis in het Grevelingenmeer, in de buurt van Scharendijke is aangetroffen. Op 12-09-2004 ontving de Spuisluiswachter van Kees de Kraker de volgende en opmerkelijke E-mail met bijbehorende foto waarin melding wordt gemaakt van het mogelijk lokaal massaal voorkomen van deze soort:

"Onlangs trof ik (Kees de Kraker) in het ondiepe water aan de dijk bij Markenje (nabij hoekje uitkijkpunt: Amersfoort cooördinaten 055.2-424.75) een groot aantal schelpen van de Wijde mantel. Zie foto 1.

Foto 1: Wijde mantel, Aequipecten opercularis, Grevelingenmeer, in vitro opname © Kees de Kraker

Het ging daarbij om vele 10-tallen, mogelijk meerdere 100-en exemplaren, variërend in grootte van 4 tot 8 cm (breedte). Veelal losse schelpen, maar ook doubletten. Het merendeel van de schelpen ligt op een enkele locatie met een beperkt oppervlak van 6 tot 10 vierkante meter (ca. 3 meter uit de oever op 10-15 cm diepte). Verder liggen er nog wat losse exemplaren tot een afstand van een meter of 20 (in zuidelijke richting) van de hoofdlocatie. Het betreft deels blanke, deels met wier begroeide en deels in de modder zittende schelpen. Hoewel er wel eens een Wijde mantel in het Grevelingenmeer is gesignaleerd [zie bovenstaande verwijzing, red.], is dit een absurd grote hoeveelheid op een beperkt oppervlak. Elders in het Grevelingenmeer zijn deze schelpen nog nooit gevonden.
Nu kunnen Zilvermeeuwen zich specialiseren op bepaalde prooisoorten. Zo kun je grote verzamelingen Amerikaanse zwaardschedes aantreffen die door meeuwen zijn opgevist en op een bepaalde plek langs de oever worden geconsumeerd. Normaliter liggen die schelpen dan wel op het land. Het lijkt er sterk op dat de schelpen hier door iemand gestort zijn. Afval van een restaurant? Maar dan verwacht je vooral grote schelpen aan te treffen. Worden deze dieren trouwens wel in Nederland gegeten? Kunnen Wijde mantels in ondiep water in het Grevelingenmeer voorkomen en daar door Zilvermeeuwen gevangen worden?

Het is het hoekje van de dijk ten NO van Markenje. De schelpen lagen los op de bodem op 10-15 cm diepte en bevatten geen levend materiaal. Het is daar overal zeer ondiep en je moet toch wel bijna een km. het water in lopen voordat het 1 m. diep is. Het is dus geen wonder dat deze plek bij sportduikers minder bekend is. We hebben daar meer last van kite-surfers die de vogels verstoren. Ik vermoed toch dat iemand de schelpen daar gestort heeft (zie eerder genoemde argumenten). Wanneer dat niet het geval zou zijn, zou de Wijde mantel locaal op grote schaal voor moeten komen. Eerder treedt er ook geen specialisatie op bij Zilvermeeuwen. Aangezien Wijde mantels zich goed kunnen verplaatsen en zelfs kunnen zwemmen, kan ik me voorstellen dat ze door meeuwen gevangen worden. Al dacht ik dat ze veelal in dieper water zaten. Zouden ze wel eens dichter aan de oppervlakte zwemmen, zoals Strandkrabben? Hoe meer ik er over nadenk, hoe onwaarschijnlijker ik het vind dat ze daar op een natuurlijke wijze terecht zijn gekomen.. "

Naschrift van de Spuisluiswachter: De doubletten die Kees de Kraker heeft gevonden zijn mogelijk een extra aanduiding dat de Wijde mantel inderdaad in dit gebied levend voorkomt. Omdat hier niet gedoken wordt, het Grevelingenmeer is in dit gebied zeer ondiep, zal het lastig zijn om met zekerheid vast te stellen of er inderdaad levende exemplaren ten oosten van Ouddorp voorkomen. Voorlopig zijn we dus een merkwaardige waarneming en een mysterie rijker. De mariene fauna van de Nederlands kustwateren blijft ons nog steeds boeien.

Op 27-09-2004 is Peter H. van Bragt in de buurt van de aangegeven coördinaten gaan zoeken maar hij heeft er geen Wijde mantels aangetroffen. Wordt vervolgd!