Skip to content Skip to navigation

Sections
Personal tools
You are here: Home ANEMOON Spuisluis 2004 De Ruthensparrs grondel zit ook in het Grevelingenmeer
Navigation
Document Actions

De Ruthensparrs grondel zit ook in het Grevelingenmeer

De Ruthensparrs grondel [Blonde grondel] Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779) in de Oosterschelde
Geplaatst 23-08-2004. Waarneming en foto Daan Delbare. Tekst Peter H. van Bragt

Op 7 en 14 augustus 2004 heeft Daan Delbare, Marien bioloog verbonden aan het Belgisch Departement voor Zeevisserij in de Oosterschelde bij de Zoetersbout en de Zeelandbrug (Zierikzee) een zeer bijzondere grondelsoort zien zwemmen. Het betreft de Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens. In Muus et al. (1999, Zeevissen van Noord- en West-Europa, Schuyt & Co.) wordt hij ook de Blonde grondel genoemd. Het is een kleine grondelsoort die opvalt omdat hij in tegenstelling tot de andere in Nedeland algemeen voorkomende grondels niet op de bodem vertoeft maar vaak pelagisch (= in de waterkolom) vrij rond zwemt. Hij kan circa 6 cm. groot worden en is met name eenvoudig te herkennen aan de duidelijke zwarte vlek op de staartwortel. Het mannetje is opvallender gekleurd dan het vrouwtje: hij heeft een tweede ronde vlek vlak onder de eerste rugvin, tevens kunnen ze een rij van kleine helder blauwe vlekjes (puntjes) op de flanken dragen en kunnen ze roodachtig of groenig-bruin zijn. De blauwe vlekjes zijn goed te zien op foto's 3 en 4 en zijn volgens Hayward et al., Tirion gids van Kust en Strand (Tirion, 1999) een kenmerk van broedende mannetjes maar de Spuisluiswachter heeft ze op 12-09-2004 bij een aantal exemplaren gezien. Volgens Muus et al. leeft hij in de wierzone in ondiepwater. Hij komt vaak in grote scholen voor van Zuid-Portugal tot Noord-Noorwegen, rondom de Britse eilanden maar niet in de Zuid-oostelijke Noordzee en dus ook niet op de Nederlandse kust. Bij de Spuisluiswachter zijn er geen eerdere meldingen van deze vissoort bekent. Is met deze visjes dus weer een nieuwe vissoort op de Nederlandse faunalijst bijgeschreven?

Daan heeft foto's van zijn waarnemingen kunnen maken, maar door de verkeerde lens en het troebele water zijn de foto's helaas niet optimaal. Toch is de Ruthensparrs grondel met zijn typische zwarte vlekken goed te herkennen.


Foto 1: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), Oosterschelde, augustus 2004 © Daan Delbare


Foto 2: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), Oosterschelde, augustus 2004 © Daan Delbare

De spuisluiswachter heeft zelf op zaterdag 21-08-2004 bij de Zoetersbout ook twee exemplaren gezien. De grondeltjes vielen zoals boven vermeld op, omdat ze vrij zwommen en op een van de twee visjes de twee zwarte vlekken, die zo typisch zijn voor deze soort, eenvoudig te herkennen waren. Wie maakt de eerste mooie foto's van deze nieuwe vissoort voor de Nederlandse kustwateren. Gezien deze drie onafhankelijke waarnemingen is het te verwachten dat er nog veel meer Ruthensparrs grondels in e Oosterschelde rondzwemmen.

Aanvulling (30-08-2004): In zijn E-mail aan de Spuisluiswachter heeft Daan Delbare (Belgisch Departement voor Zeevisserij) nog meer waarnemingen van voor Nederland zeldzame vissoorten gemeld: " In de afgelopen drie weken [begin augustus 2004] werden maar liefst 5 ombervissen Argyrosomus regius bij ons binnengebracht. Een kustvisser ving recentelijk nog 6 trekkervissen Balistes carolinensis, twee trekkervissen werden gezien ten westen van de Zeelandbrug en een vriend van mij (Christophe Bekaert, 31-07-2004) zag er eentje op de Trifels (wrak, Noordzee). Tom, een collega duiker en bioloog, die ook in de groep van wetenschappelijke duikers zit http://www.mumm.ac.be/NL/Monitoring/InSitu/Diving/index.php), heeft een Luipaardgrondel Thorogobius ephippiatus gezien. Verleden jaar hebben we enkele sardienen gevangen met de Belgica campagne. Ik ben echt benieuwd wat we volgende keer allemaal zullen vangen met de Belgica."
Jasper Lansink heeft in het weekend van 1-8-2004 bij de Zeelandbrug, Zierikzee, op 7 m. diepte een Trekkersvis Balistes carolinensis gezien. John de Jong heeft op dezelfde locatie waarschijnlijk ook twee van deze vissen gezien. Deze meldingen zijn afkomstig van het forum van deze website.

Aanvulling (12-09-2004): Naar aanleiding van de bovenstaande mededeling zijn Patrick Decaluwe en Jurgen Debaveye, op 8-9-2004 nogmaals naar de Zoetersbout gegaan om te proberen deze voor Nederland nieuwe grondelsoort beter te fotograferen. Patrick zag er circa tien op deze duik en een exemplaar van deze over het algemeen redelijk schuwe vissoort was zo vriendelijk om rustig te poseren. De onderstaande foto's zijn het resultaat.


Foto 3: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), Oosterschelde, 2004 © Patrick Decaluwe


Foto 4: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), Oosterschelde, 2004 © Patrick Decaluwe

Otto Lüling zag op 11-9-2004 bij St. Annaland op 2 meter diepte (LW) 2 exemplaren van deze grondel. Op 12-09-2004 zagen Jeannette Grootendorst en Peter H. van Bragt minstens 20 exemplaren bij de Zoetersbout, Meerdere mannetjes hadden de bovenvermelde blauwe vlekjes op de zijkant.

Bert Roos stelde ook een foto van de Ruthensparrs grondel ter beschikking. Hij heeft dit exemplaar in de zomer van 2004 gevangen bij Bretagne en het zit nu in zijn koudwateraquarium en is daar gefotografeerd.


Foto 5: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), in vitro Bretagne, zomer 2004 © Bert Roos

Aanvulling (22-09-2004): Op 19 september 2004 fotografeerde John de Jong Ruthensparrs grondels bij de Zoetersbout op circa 2 meter diepte. Hieronder staan twee van zijn foto's. Op foto 7 is een bijzonder fraaie rugtekening te zien.


Foto 6: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), Oosterschelde 19-09- 2004 © John de Jong


Foto 7: Ruthensparrs grondel Gobiusculus flavescens (Fabricius, 1779), Oosterschelde 19-09- 2004 © John de Jong

Aanvulling (07-10-2004) De Ruthensparrs grondel is ook in het Grevelingenmeer aangetroffen: Op 04-10-2004 ontving de Spuisluiswachter van Jos van den Beld het volgende E-mail bericht: Op 02-10-04 heb ik gedoken op de locatie kijkuitseduin (ten oosten van Brouwershaven) en hier zag ik ze ook en wel op 5,5/6,3 m en op 9,2 m allebei een behoorlijke groep op een zanderige plek met begroeing ronddom. De locatie is de linkerdam die het verst uitsteekt, dan uit zwemmen op koers 210/180 (is dubbelle zwarte streep op kompas) totaal is het 28 minutuen uitzwemmen in een lijn tot het verste punt.
Naschrift van de Spuisluiswachter: Er is geen fotografisch bewijsmateriaal van beschikbaar. Wie maakt de eerste foto's van deze fraaie grondel in het Grevelingenmeer en zijn er al meer waarnemingen van deze soort in dit gebied?

Voor vragen of opmerkingen over deze waarneming kunt u terecht bij de Spuisluiswachter