Een Langoest in het Grevelingenmeer
Geplaatst 22-08-2004. Waarneming en foto Els Verstreate en Glenn Biscop. Tekst: Peter H. van Bragt.

Ondanks het matige weer is het voor de sportduikers deze zomer in de Zeeuwse kustwateren heel warm geweest. Er zijn diverse hele bijzondere waarnemingen bij de Spuisluiswachter binnengekomen en de onderstaande is daarvan wellicht wel de meest spectaculaire.

Op 6 juli 2004 hebben Els Verstraete en Glenn Biscop in het zuidwestelijke Grevelingenmeer een bijzonder familielid van de geleedpotigen waargenomen. Er zijn foto's van gemaakt en daarop is duidelijk te zien dat het een Langoest is. Waarschijnlijk is het Palinus elephas (Fabricius). Dit is een soort die volgens Peter Hayward et al. in de Tirion gids van kust en strand en zijn Handbook of the Marine Fauna of North-West Europe als zeldzaam voorkomend in de zuidelijke Noordzee wordt beschreven. De noordelijke verspreidingsgrens van deze soort is het zuiden en westen van de Britse eilanden tot in het kanaal. Hij kan maximaal 50 cm lang worden en is een typische bewoner van rotskusten.

Voorlopig is het nog onduidelijk hoe dit beest in het Grevelingenmeer terecht is gekomen. Is hij gewoon op eigen kracht uit het zuiden hier naar toe gekomen? Is hij daarmee het zoveelste bewijs dat door het uitblijven van strenge winters en de ontwikkelingen naar een kunstmatige rotskust rond de Zeeuwse kustwateren de zuidelijke zeebeesten naar het noorden oprukken en zich ook hier goed thuis voelen? Els en Glenn hebben nog diverse keren geprobeert deze Langoest terug te vinden om er nog betere foto's van te maken. Dat is helaas niet gelukt. Het is bij een eenmalige waarneming gebleven.

Foto 1: Langoest, Grevelingenmeer, 6-7-2004 © Glenn Biscop

Foto 2: Langoest, Grevelingenmeer, 6-7-2004 © Glenn Biscop

De foto is ook doorgestuurd naar Charles Fransen, Crustacea curator van het Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis in Leiden. Helaas tonen de foto's niet alle details van het dier. Daardoor is het moeilijk om deze Langoest eenduidig te determineren. Volgens Fransen kan het gezien het kleurpatroon en enkele details die zichtbaar zijn ook een Jasus edwardsii (Red rock lobster) zijn. Deze soort is alleen bekend van Zuid Australië, Tasmanie en Nieuw Zeeland. Is hij mogelijk door een aquariumhouder die het beest niet meer in zijn aquarium wilde hebben in het Grevelingenmeer losgelaten. Hoewel dit een zeer onwaarschijnk scenario is, kunnen we het op dit moment niet geheel uitsluiten. Wie weet of deze soort aan aquariumhouders in Nederland verkocht wordt?

Aanvulling (30-8-2004): Glenn Biscop had nog een foto (Foto 3) van deze opmerkelijke waarneming ter beschikking. Hierop is het achterlijf met meer details zichtbaar. Ook deze foto is doorgestuurd naar het Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis te leiden. Charles Fransen heeft nu kunnen vaststellen dat het inderdaad met grote zekerheid een Langoest van de Jasus-familie betreft. Het is dus zeker niet de Europese soort Palinus elephas. Alsnog kan met de beschikbare foto's niet de soort worden vastgesteld. Volgens Charles Fransen is het hoogst waarschijnlijk Jasus edwardsii (Hutton, 1875, Red rock lobster) of Jasus novaehollandiae (Holthuis, 1963, Southern rock lobster). Beide soorten komen oorspronkelijk voor op kust van zuid-Australië en zijn commercieel interessant.
Het is niet aannemelijk dat deze soort helemaal op eigen kracht de oversteek van Australië naar de West-Europese kust heeft gemaakt. Het is dus hoogst waarschijnlijk een exemplaar dat door iemand in het Grevelingenmeer is uitgezet.

Foto 2: Langoest Jasus sp., Grevelingenmeer, 6-7-2004 © Glenn Biscop