Reacties op: Wie is Wie in Botrylloides-land. Zie ook de Spuiluismedeling van 26 sept. 2002.
Ingezonden: 11 oktober 2002 door Euichi Hirose, Yasunori Saito, Marco Faasse en de Spuisluiswachter

Zoals we al mochten verwachten gaat de discussie over de aanwezigheid van een of meerdere Botrylloides soorten in de Oosterschelde in volle hevigheid door. Arjan Gitenberger heeft, mede naar aanleiding van zijn eigen foto's van Botrylloides violaceus, enkele opnames van Ron Offermans van Botrylloides sp. en de mededeling van 26 sept. 2002 op de Spuisluis, twee Japanse Tunicatologen om hun menig gevraagd. De soorten waar wij het over hebben komen oorspronkelijk van de Japanse kust, dus mogen wij verwachten dat zij er vast wel iets slims over kunnen zeggen. Ook heeft de Spuisluiswachter Marco Faasse, de auteur van het gerefereerde artikel in het Zeepaardje, verzocht om te reageren op de Spuisluismededeling.

Dr. Euichi Hirose: "An ascidian biologist of Padova also found Botrylloides violaceus in the Venetian lagoon in these years. To identify the species name, larval morphology is essential. In the Venetian lagoon, we can find B. leachi and B. violaceus at the same point. In my experience, B. violaceus has one color, but we can not determine the species name only based on coloration. The coloration of two specimen (Opm. Spuisluiswachter: de foto's van Ron Offermans) is also similar to B. simodensis. B. violaceus is viviparous and B. simodensis and B. leachi are ovoviviparous. When allogeneic colonies of B. violaceus are brought into contact at their growing edge, the colonies never fuse but they fuse at the cut surface contact. Allogeneic fusion at the cut surface never occurs in B. simodens is and B. leachi, and intensive rejection reaction results in the formation of black line between the colonies."

Yasunori Saito: "I saw the pictures of your botryllids. Both yellow and purple-red colonies in the picture named Botrylloides violaceus should be Botrylloides violaceus. The larva of this species is large about 3 mm in length and has 24-34 ampullae around its trunk. And developing embryos are kept in the mother colony for more than one month after the degeneration of their mother zooids. Therefore, you can see embryos at several stages of embryogenesis in a colony at the same time, if you get sexually mature colonies. That is the major characteristic of B. violoaceus. One of the three Botrylloides leachi, dark red one, might be different from the other two colonies. Though I do not know why you distinguished that one from colonies of B. violaceus, from its appearance it seems to be a colony of B. violaceus. The other two might be the same species, and they resemble Botrylloides simodensis. I have never seen colonies of B. leachi, so I cannot say whether they are colonies of B. leachi or not."

Marco Faasse: "Voor een betrouwbare determinatie moeten de larven bestudeerd worden. Larven van een éénkleurige paarsachtige kolonie werden gedetermineerd al B. violaceus. Mede naar aanleiding van info van Japanse specialisten lijkt het waarschijnlijk dat alle éénkleurige kolonies in Nederland tot deze soort behoren. De tweekleurige vormen (donkerrood-oranje en rose-witachtig) zijn nog een raadsel. Mogelijk behoren ze tot de soort B. simodensis, maar zeker is dat nog niet. Wel is zeker dat er larven met 8 orale papillen gevonden zijn, die niet geproduceerd worden door B. violaceus, maar wel door o.a. B. simodensis en B. leachi."

Naschrift van de Spuisluiswachter: Tot we bij alle kleurvarianten larvaal anatomisch onderzoek hebben kunnen we nog niets zeggen over de in de Oosterschelde aanwezige Botrylloides soorten. Mogelijk hebben we te maken met slechts een soort en dan is het is B. violaceus. Maar het is ook mogelijk dat we met meerdere soorten te maken hebben. In dat geval lijkt B. simodensis een goede kandidaat te zijn voor de typische rood-witte variant zoals die te zien zijn op de foto van Peter H. van Bragt (variant 2) en die van Ron Offermans. Deze soort die in 1981 voor het eerst is waargenomen bij het Izu schiereiland in het midden van Japan (Saito). Zie ook de bovenstaande reactie van Euichi Hirose. Maar zijn voorkomen op de Europese en dus ook de Nederlandse kust is nog niet met zekerheid vastgesteld. Aangezien het een soort is waarvan pas recent het bestaan is aangetoond, verwacht de Spuisluiswachter niet dat het in japan een algemene soort is en daarmee is het tevens minder waarschijnlijk dat hij nu al naar de Europese kust is getransporteerd. B. leachi blijft echter een goede kandidaat omdat hij mogelijk al wel eerder op de Europese kust is aangetroffen. Dus: we zijn er nog niet uit. Wordt vast en zeker nog vervolgt.

Nog meer informatie over zakpijpen is te vinden op de Dutch Ascidians hompage van Arjan Gittenberger, met o.a. een groeiende lijst met afbeeldingen van zakpijpen. Klik hiervoor in het linker venster van de homepage op de link: Represented species.

Op de site van het Japanse Shimoda Marine Research Center , waar Yasunori Saito zijn onderzoek verricht staan afbeeldingen van B. simodensis. Ook is hier een grote hoeveelheid afbeeldingen van andere Botryllus en Botrylloides soorten te zien.

Op de site van Euichi Hirose is in zijn electronisch aquarium ook een serie met afbeeldingen van zakpijpen te vinden. Hier is ook een pagina te vinden met het recept (met foto's) voor het eten van een specifieke soort zakpijp (Halocynthia roretzi), die waarschijnlijk in Japan voorkomt. De Spuisluiswachter raadt iedereen ten sterkste af om zelf met het eten van zakpijpen te experimenteren.

Op de site van Frank Emil Moen, Norwegian Marine Fauna Underwater Wildlife, is een afbeelding van B. leachi te zien. Met alles wat reeds eerder in het artikel van Faasse en Ates (Zeepaard, 2002) en de Spuisluis is besproken kan de Spuisluiswachter echter niet instaan voor de correctheid van deze determinaties. Op deze site staat ook een groot aantal afbeeldingen van andere zakpijpen.

Nog veel meer wetenswaardigheden betreffende zakpijpen is te vinden op de Ascidian News website van Gretchen en Charles Lambert van California State University Fullerton en de Tunicate Home Page van Nanni Lazzetti van de Universiteit van Napels "Federico II"