De Sierlijke slibanemoon, Sagartia elegans (Dalyell, 1848); weer een nieuwkomer in het Grevelingenmeer.
Ingezonden; 29-05-2002, door Peter H. van Bragt

Op 26 mei 2002 hebben Jeroen Goud en merijn Bos bij toeval een Sierlijke slibanemoon aangetroffen bij Scharendijke in het Grevenlingenmeer. Zij waren, in het kader van de Week van de Zee, bezig materiaal te verzamelen voor aquaria van een informatiestand van de stichting Anemoon bij de Kabbelaar aan de haven van Scharendijke. Op 8 meter diepte zagen zij een kleine anemoon die op een steen groeide. Hierdoor was hij eenvoudig te verzamelen. Meteen viel op dat bij aanraking op de voet witte draden werden uitgestoten. Deze zijn goed te zien op foto 1. Het zijn de gekrulde draden aan de voet van de anemoon. De draden zijn zogenaamde acantia (wie weet hier meer van?) die waarschijnlijk uitgescheiden worden in een soort van verdedigingsproces. Dit is een typische eigenschap waarmee de Sierlijke slibanemoon te onderscheiden is van andere slibanemonen.

Foto 1: Sierlijke slibanemoon, Sagartia elegans, In vitro opname van het in het Grevelingenmmeer verzameld exemplaar © Peter H. van Bragt

Foto 2: Sierlijke slibanemoon, Sagartia elegans, In vitro opname van het in het Grevelingenmmeer verzameld exemplaar © Peter H. van Bragt

Dit is waarschijnlijk de eerste waarneming van de Sierlijke slibanemoon in het Grevelingenmeer. Het is een typische Noordzee soort. Volgens Ates (1997) is hij bekend van diverse Noordzee locaties; Terschelling, Texel, Den helder en Zoutelande. Ook is hij bekend uit de monding van de Oosterschelde; Neeltje Jans en Burghsluis. In 2001 heeft de auteur meerdere exemplaren aangetroffen op de Westbout. In mei 2002 heeft hij honderden exemplaren bij Plompe toren aangetroffen. Zie foto's 3 en 4.

In het veld is hij niet eenvoudig te onderscheiden van de Gewone slibanemoon, Sagartia troglodytes (Price, in Johnston, 1847). De Sierlijke slibanemoon, Sagartia elegans, heeft onregelmatig geplaatste tentakels. Het bij aanraking uitstoten van de acantia is typerend. Meestal worden, i.t.t. de Gewone slibanemoon meerdere identiek uitziende exemplaren bij elkaar aangetroffen. Zie je een toefje anemonen die identiek van kleur en morfologie zijn zoals je in foto's 3 en 4 kunt zien, dan betreft het bijna met zekerheid een aantal Sierlijke slibanemonen. De kleur is variabel en er worden daardoor een aantal varieteiten van de soort beschreven. Het witte exemplaar uit het Grevelingenmeer (foto's 1en 2) behoort tot var. nivea. De bruin-witte exemplaren uit de Oosterschelde van foto's 3 en 4 behoren tot var. miniata.

Foto 3: Sierlijke slibanemoon, Sagartia elegans, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

Foto 3: Sierlijke slibanemoon, Sagartia elegans, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

Deze waarneming is weer een zeer spectaculaire vondst die wij mogelijk te danken hebben aan de toename van het inlaten van Noordzeewater in het Grevelingenmeer via de spuisluis in de Brouwersdam.