De Karmozijnrode knotsslak (Cuthona rubescens, Picton & Brown, 1978); De 47ste soort op de Nederlandse Zeenaaktslakkenlijst.
Ingezonden; 24-06-2002, door Peter H. van Bragt

Op 02 juni 2002 trof ik bij de Westbout op de hydropoliep Haringgraat (Halecium halecinum) een circa 11 mm. grote zeenaaktslak aan die ik niet meteen herkende. Gebruikmakend van mijn ontheffing van de Zeelandvergunning heb ik het beestje verzameld om het later thuis aandachtig met behulp van een stereomicroscoop te kunnen bestuderen. Een paar minuten later trof ik een tweede exemplaar van circa 5 mm. aan. Thuisgekomen bleek al snel dat het een soort was die nog nooit eerder in Nederland was aangetroffen. Met behulp van de beschikbare literatuur kwam ik er achter dat de zeenaaktslakje tot de, pas in 1978 voor het eerst beschreven soort, Cuthona rubescens, behoorde.

Foto 1: Karmozijnrode knotsslak, Cuthona rubescens, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

De soort is macroscopisch te herkennen aan o.a. de karmozijnrode brede band op de rhinophorïen en de rode vlekken aan de basis van de papillen. Bij juveniele en bleke exemplaren zijn deze kenmerken niet altijd zo duidelijk aanwezig of mogelijk zelfs afwezig. De bovenzijde van de koptentakels is bekleed met een dikke witte lijn (meest typische kenmerk). Op het hele lichaam komt een witte gestippelde pimentering voor en de inhoud van de papillen is rood-bruin. Het volwassen dier wordt circa 8-12 mm. lang.
De eerste opnames heb ik meteen naar Bernard Picton gestuurd en hij bevestigde mijn determinatie. Het is een zeer spectaculaire soort. Zoals reeds gezegd is het een recente soort die pas in 1978 voor het eerst door Picton en Brown is beschreven. Bernard Picton kent deze zeldzame soort uitsluitend van circa 35 vondsten aan de westkust van Engeland, Wales en Schotland en rondom Ierland. Er zijn tenslotte ook nog een paar dieren aangetroffen in Noord-Schotland en aan de Schotse en Engelse oostkust; Scapa Flow (Orkney), the Lizard (Cornwall), Brixham en Dartmouth. Op de Noordzee heeft Chris Todd een dier gefotograaferd in Robin Hood's Bay, Yorkshire. Begin juni 1999 is deze zeldzame soort door Jussi Evertsen voor het eerst en tot nu toe ook enige keer op de continentale Europese westkust aangetroffen in het Trondheim Fjord.

Na deze eerste Nederlandse vondst heeft Marianne Ligthart op 05 juni een derde en 11 mm. groot exemplaar bij Burghsluis gevonden en heb ik op 09 juni bij de Westbout het vierde exemplaar van circa 5 mm. aangetroffen. Sindsdien zijn er geen meldingen meer van deze soort binnengekomen. Alle dieren zijn weer op hun vindplaats teruggebracht.

Foto 2: Karmozijnrode knotsslak, Cuthona rubescens, met eisnoer, in vitro opname © Peter H. van Bragt

Foto 3: Karmozijnrode knotsslak, Cuthona rubescens, met eisnoer, in vitro opname © Peter H. van Bragt

Foto 4: Eisnoer van de Karmozijnrode knotsslak, Cuthona rubescens, in vitro opname © Peter H. van Bragt