Twee Nieuwe Ribkwallen aan onze Kust.
Ingezonden; 02-06-2002, door Harry Holsteijn

De ribkwallen Zeedruif, Pleurobrachia pileus (Müller, 1776) [foto 1] en Smalle meloenkwal, Beroe gracilis (Künne, 1939) [foto 2] zijn wellicht bij iedereen bekend. Maar dat geldt nog niet voor twee nieuwe soorten ribkwallen die sinds enkele jaren ook in ons water kunnen worden aangetroffen. Let de komende maanden eens goed op wanneer je ribkwallen ziet. Ga er niet voetstoots vanuit dat het wel onze gewone meloenkwal zal zijn. Zeer waarschijnlijk ontdek je dan binnekort al wel Bolinopsis infundibulum (Müller, 1776), [tekening 1]

Tekening 1: Bolinopsis infundibulum © Harry Holsteijn

Er is nog geen Nederlandse naam vastgesteld. En misschien tref je zijn roofvijand Beroe cucumis (Fabricius,1780) [tekening 2] ook aan.

Tekening 2: Beroe cucumis © Harry Holsteijn.

Harry Holsteijn stelt voor om Beroe cucumis de volgende Nederlandse naam te geven: Brede meloenkwal

Beide soorten zijn van oorsprong van noordelijke origine maar komen nu ook bij ons direct aan de kust voor. Dat laatste is nieuw. Het lijkt er op dat de eerste exemplaren sinds ongeveer begin jaren negentig bij ons terecht zijn gekomen, ondertussen wordt tenminste Bolinopsis infindibulum al zeer regelmatig gezien. Maar nog niet herkend. Deze ribkwal is van onderen klokvormig verbreed met wijde flappen waarmee hij zijn voedsel vangt. Maar ze is erg vormvariabel, juist omdat ze met die flappen allerlei rare houdingen kan aannemen (ze wordt tot 15 cm groot). De meloenkwal Beroe cucumis herken je aan het feit dat haar rijen kamplaten violet getint zijn, terwijl het gehele dier roodachtig kan zijn, tot 15 cm groot wordt en breder (ronder) is dan onze kleinere meloenkwal. Meer aandacht voor beide soorten zal binnenkort volgen in de Zeedahlia (het blad voor onderwaterwaarnemers van Stichting Anemoon) en het Zeepaaard (het blad voor leden van de strandwerkgemeenschap), inclusief verschillende afbeeldingen die enkele van de verwarrend verschillende verschijngsvormen van Bolinopsis zullen illustreren. Wie maakt ondertussen de eerste Nederlandse foto's van deze dieren voor de Spuisluis?

Naschrift van de Spuisluiswachter 10-11-2002: In de mededeling van 09-11-2002 zijn door Joop Verkuil beschikbaar gestelde afbeeldingen van de twee nieuwkomers te zien.

Naschrift van de Spuisluiswachter 02-06-2002: Op de zeer leerzame Zweedse internetsite van Aquascope zijn afbeeldingen van Bolinopsis infundibulum en Beroe cucumis te vinden. OP de site van Underwater Field Guide to Ross Island & McMurdo Sound, Antarctica staan nog meer afbeeldingen van Beroe cucumis. En op de ribkwallen pagina van de Franstalige internetsite van Blue Passion staan afbeeldingen van zowel Bolinopsis infundibulum en Beroe cucumis

Foto 1: Zeedruif, Pleurobrachia pileus, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

Foto 2: Smalle meloenkwal, Beroe gracilis, Grevelingenmeer © Peter H. van Bragt

Aanvulling door Harry Holsteijn, dd. 15 novemvber 2002: Naar aanleiding van de bovenstaande foto van de Smalle meloenkwal Beroe gracilis (foto 2). Het bolletje in de Smalle meloenkwal is waarschijnlijk een Zeedruifje. Dit is het basisvodel van de Smalle meloenkwal. Harry heeft dit al veel vaker gezien. Eigenlijk vindt hij het ondertussen niet zo heel bijzonder meer. Harry heeft er ook een keer een foto van gemaakt en daar vervolgens de onderstaande tekening (3) van gemaakt. Hij heeft soms zelfs opgeslokte Zeedruifjes met nog bewegende kamplaatjes gezien. Ook heeft hij Smalle meloenkwalletjes gezien met twee opgeslokte Zeedruifjes! De schrokoppen.

Tekening 3: Smalle meloenkwal Beroe gracilis met opgeslokt Zeedruifje Pleurobrachia pileus © Harry Holsteijn