De Eetbare Zeeappel, Echinus esculentus (Linnaeus, 1758); een nieuwe zee-egel op de Nederlandse kust.
Ingezonden; 23-05-2002, door Peter H. van Bragt

Na de lange reeks van spannende waarnemingen uit het Grevelingenmeer, eindelijk weer eens een uiterst opmerkelijke vondst uit de Oosterschelde. Op 12 mei 2002 heb ik samen met Ad Elias een duik gemaakt bij Wemeldinge. Een mooie duik met redelijk goed zicht. Op circa 6 meter diepte werden we plotseling geconfronteerd met een geweldig mooie maar vooral ook grote zee-egel. Het beest bleek een doorsnede van 10 cm. te hebben. Het was duidelijk geen Gewone zeeappel, Psammechinus miliaris (Gmelin, 1778) die niet veel groter dan 5 cm. wordt. De stekels waren relatief kort en nagenoeg allen even groot. Samen met zijn afmeting kon het maar een soort zijn: de Eetbare zeeappel, Echinus esculentus (Linnaeus, 1758). Ik heb de soort al eerder op diverse locaties langs de Atlantische Noord-oost kust gezien, maar nog niet eerder in de Nederlandse kustwateren.

Foto 1: Eetbare zeeappel, Echinus esculentus, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

Foto 2: Eetbare zeeappel, Echinus esculentus, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

Volgens Bernard Picton komt de soort niet in het oostelijke deel van het Kanaal voor. Hans Adema (Naturalis, Leiden) en Claude Massin (Institut royal des Sciences naturelles de Belgique, Brussel) wisten ook van geen eerdere meldingen van deze zee-egel op de Nederlandse of Belgische kust. Wel wordt de soort op de Noordzee mogelijk op wrakken aangetroffen. Hij is uitsluitend te vinden op ondiepe locaties met hard substraat, waar hij zich hoofdzakelijk voedt met algen en kleine benthische organismen. Het is geen liefhebber van zandbodems. Dit exemplaar werd aangetroffen op de stenen van de dijkvoet, die volledig begroeid waren met Japanse oesters, Ostrea gigas (Thunberg, 1793).

De voorkeur voor rotskusten en zijn afwezigheid op zandbodems maakt de aanwezigheid van deze soort op de Nederlandse kust zeer opmerkelijk. Is dit mogelijk een dier dat met Mossel- of Oester import is meegelift? Omdat het al een volwassen dier betreft lijkt het erop dat hij hier is opgegroeid. Een breekbaar dier, als een zee-egel, kan een transport in een scheepslading mosselen zeer waarschijnlijk niet overleven. Is het een eenmalige waarneming? Of gaan we deze prachtige zee-egel nog vaker in de Oosterschelde bewonderen?