De Diepwatermossel , Mytilus galloprovincialis (Lamarck, 1819) in de Zeeuwse Delta: een omstreden nieuwe mosselsoort.
Ingezonden; 05-05-2002, door Peter H. van Bragt

Recent zijn, in Oosterschelde en Grevelingenmeer, drie exemplaren gevonden van een omstreden mosselsoort. Het gaat om de Diepwatermossel, Mytilus galloprovincialis (Lamarck, 1819). Het is een opvallend brede mossel die zich met o.a. de volgende kenmerken onderscheidt van de gewone mossel, Mytilus edulis (Linnaeus, 1758): De top van de schelp is naar buiten gebogen en de schelp is opmerkelijk breed. Bij de gewone mossel ligt de top naar het midden van de schelp en is de schelp relatief smaller. Vergelijk foto 2 met foto 3.

De eerste vondst (25-02-02) betreft een vers, leeg doublet dat nog met zijn byssusdraden aan de zijkant van een steen hing, op circa 9 meter diete, bij de haven van Den Osse. De tweede waarneming (05-04-2002) werd gedaan op de zijkant van het wrakje bij Scharendijke, op circa 7 meter diepte, en betreft een levende schelp die in foto 1 en 2 is afgebeeld. Beide exemplaren zijn drie jaar oud. De derde waarneming (04-05-2002) is afkomstig van Burghsluis waar op de laagwaterlijn een levend exemplaar, van twee jaar oud, werd aangetroffen. Al deze waarnemingen zijn gedaan door de auteur.

Foto 1: Diepwatermossel, Mytilus galloprovincialis, Grevelingenmeer, © Peter H. van Bragt

Foto 2: Diepwatermossel, Mytilus galloprovincialis, in vitro opname, © Peter H. van Bragt

Foto 3: Gewone mossel, Mytilus edulis, in vitro opname © Peter H. van Bragt

De Diepwatermossel is een omstreden soort omdat er in de wetenschap nog geen 100% consensus bestaat of het hier daadwerkelijk een aparte soort betreft. Sommige experts zijn nog steeds van mening dat het een gewone mossel is, die toevallig wat breder is dan normaal. Hij komt voor, van Noorwegen tot de Middellandse zee, in gebieden waar de gewone mossel ook voorkomt, maar lijkt een voorkeur te hebben voor wat dieper water. Vandaar de Nederlandse naam. Opvallend is dat deze drie vondsten van relatief ondiep water afkomstig zijn. In het verleden zijn er al eerder levende exemplaren gevonden op de Noordzee. Ook zijn er verse lege schelpen gevonden op de Nederlandse kust, o.a. bij de Westerschelde. Maar dit zijn waarschijnlijk de eerste twee levende exemplaren die ooit op de Nederlandse kust zijn aangetroffen.

Deze drie recente vondsten zijn een aanwijzing dat deze soort waarschijnlijk veel meer voorkomt op de Nederlandse kust dan wij voorheen hebben aangenomen. Waarschijnlijk hebben de meeste waarnemenrs nauwelijks nog oog voor mosselschelpen omdat het zo'n gewoon massaal voorkomend schelpdier betreft. Het blijkt dus maar weer dat ook, op het oog gewone dieren, ook heel bijzonder kunnen zijn.

Waar komen deze dieren vandaan? We zullen nooit precies weten hoe zij in het Grevelingenmeer of in de Oosterschelde terecht zijn gekomen. Maar het is heel goed mogelijk dat, net als bij andere recente waarnemingen van Atlantische kust beesten, de import van mossellen uit Spanje, Frankrijk en Ierland hier een bijdrage aan heeft geleverd.

Nog een waarneming van de Diepwatermossel: door Bert Wetsteyn (13 juli 2002)

Tijdens de jaarlijkse bottenvistocht van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen op 13 juli 2002 raapte één van de deelnemers (Lex Kattenwinkel) een Diepwatermossel (Mytilus galloprovincialis) op. Er werd gevist met de ZZ 10 in de Pas van Terneuzen, Westerschelde. De mossel kwam van een diepte van ca. 25 tot 30 m ter hoogte van de Kleine Huissenspolder (kilometerhok 050-374). De afmetingen van de mossel (zie foto 4) waren: lengte 57.3 mm, breedte 38.3 mm en de hoogte 30.3 mm (over beide kleppen gemeten). De mossel werd ondergebracht in één van de zoutwateraquaria op het veldstation van het Rijksinstituut voor Kust en Zee in Kamperland.

Foto 4: Diepwatermossel, Mytilus galloprovincialis, in vitro opname, © Jan van den Broeke