Skip to content Skip to navigation

Sections
Personal tools
You are here: Home ANEMOON Spuisluis 2002 De Oorkwal, Aurelia aurelia, verrassende waarnemingen!
Navigation
Document Actions

De Oorkwal, Aurelia aurelia, verrassende waarnemingen!

Verrassende waarnemingen van de Oorkwal, Aurelia aurelia (Linneaus)
Ingezonden door Mat Vestjens en Peter H. van Bragt, 28-11-2001

In de Nederlandse kustwateren algemeen voorkomende soorten kunnen soms ook voor verrassende waarnemingen zorgen. De oorkwal, Aurelia aurelia is daar een typisch voorbeeld van. Het volwassen dier is een eenvoudig te herkennen platte, schijfvormige en semitransparante meduse van maximaal circa 25 cm. doorsnede. De meduse is de typische kwalvorm, het vrijzwemmende geslachtelijke voortplantingstadium van de kwal. Hij wordt tevens gekenmerkt door een groot aantal korte tentakels die op de rand van de schijf staan en hij bezit normaal gesproken een viertal hoefijzer- of cirkelvormige gonaden. Dit zijn de voortplantingsorganen. Meestal zijn deze wit, maar er worden ook wel exemplaren aangetroffen met oranje of rose gonaden.

Oorkwal © Peter H. van Bragt

Foto 1: Oorkwal, Aurelia aurelia, Meduse © Peter H. van Bragt

Uit de gegevens van het MOO-archief blijkt dat de volwassen dieren vooral in de periode april tot augustus in de Oosterschelde worden waargenomen, met een opvallende piek in de maand mei. In het Grevelingenmeer lijkt het seizoen voor de meduse iets eerder te beginnen en ook wat langer te duren, van februari tot september, en zijn de aantallen gedurende het gehele seizoen nagenoeg gelijk. Na de strenge winter van '96/'97 werden er opvallend veel Oorkwallen in het Grevelingenmeer aangetroffen. Ook zijn er toen in de Oosterschelde meer Oorkwallen gezien maar daar was de toename ten opzichte van de voorgaande jaren beduidend minder sterk. Na de winter van '95/'96 is deze piek niet waargenomen!

De poliepen, het ongeslachtelijke voortplantingstadium, hangen meestal aan de onderkant van overhangende stenen of oesters. in de Oosterschelde worden ze vanaf mei tot december aangetroffen. Maar in het Grevelingenmeer komen ze wederom in een iets langer seizoen, van april tot januari en met een aanzienlijke grotere trefkans voor. Het is onduidelijk waar deze verschillen in verspreiding gedurende het jaar vandaan komen.

Oorkwal poliepen © Mat Vestjens

Foto 2: Oorkwal, Aurelia aurelia, Poliepen © Mat Vestjens

De typische kleur van de poliepen is wit, maar rechts boven in foto 2, zijn verrassend genoeg ook rose-oranje poliepen te zien. De vraag is natuurlijk of deze collectie poliepen door een of meerdere dieren is afgezet? Het is ons in ieder geval niet bekend waar deze kleurvariatie door wordt veroorzaakt!

Sommige duikers verwarren een algemeen in de Zeeuwse kustwateren voorkomende mariene schimmel soms met de poliepen van de Oorkwal. De reden hiervoor is dat deze groffe draadvormige schimmel ook meestal onder overhangende stenen zit en in zowel de Oosterschelde als het Grevelingenmeer wordt aangetroffen. Maar als je foto 2 en 3 met elkaar vergelijkt zal duidelijk zijn dat deze verwarring niet echt nodig is.

Mariene schimmel © Peter H. van Bragt

Foto 3: Mariene Schimmel, Oosterschelde © Peter H. van Bragt

De soortnaam van deze schimmel is mij helaas niet bekend!

Het aantal gonaden in de meduse kan heel erg variabel zijn. Zelf heb ik (PHvB) in het voorjaar van 2001 in de Oosterschelde een Oorkwal gefotografeerd met zes ringen, waarvan er twee niet geheel gesloten waren. Harry Holsteijn heeft mij gemeld dat hij Oorkwallen met drie, vijf en zeven ringen heeft gezien. Wie heeft er ook Oorkwallen met deze aantallen of nog meer of minder gonaden gezien? En is daar ongemanipuleerd fotografisch bewijs van?

Oorkwal © Peter H. van Bragt

Foto 4: Oorkwal, Aurelia aurelia, met zes gonaden © Peter H. van Bragt

Een aanvulling op deze mededeling: Reindert Nijland plaatste reeds op 21-05-1999 een mededeling over Oorkwallen, Aurelia aurelia, met meer dan vier gonaden op de Spuisluis.

Voor vragen of opmerkingen over deze waarnemingen kunt u terecht bij de Spuisluiswachter