Penseelkrab, Hemigrapsus penicillatus (de Haan 1835), nu ook in Nederland
Ingezonden door Reindert Nijland, 28-04-2000

Bij het Sas-van-Goes, aan de Oosterschelde, is op 21 april 2000 een voor Nederland nieuwe krabbensoort gevonden. Het gaat om Hemigrapsus penicillatus, een krabje dat zijn oorspronkelijke leefgebied heeft in Japan. De vondst is meteen overgebracht naar het Nationaal Natuurhististorisch Museum Naturalis. In overleg met de heren Charles Fransen, L.B. Holthuis en Hans Adema van Naturalis is de Nederlandse naam 'Penseelkrab' aan deze soort gegeven. Het gaat om een klein krabje dat ongeveer 5 cm groot kan worden. De krab is grijs of bruin van kleur. De soort komt normaal voor in de koude tot tropische wateren van de Noord-West Pacifische Oceaan. Het is een van de meest algemene krabbensoorten in Japan. Hij is voor het eerst in ca. 1829 door Von Siebold in Japan verzameld en door De Haan (Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, Leiden) in 1835 beschreven. Ook dit exemplaar - het type-exemplaar! - is in de collectie van Naturalis aanwezig. De soort is waarschijnlijk in het begin van de jaren '90 meegekomen met Aziatische oesters die werden verscheept naar de Franse Atlantische kust. Waar precies is niet meer te achterhalen. De soort heeft zich snel uitgebreid naar het zuiden en noorden en is nu dus aangekomen in Nederland. Dit gaat met een snelheid van zo'n 100 km per jaar. In Frankrijk haalt de soort dichtheden van 10-20 exemplaren per vierkante meter. De populatie groeit dus explosief. De soort lijkt zich niet uit te breiden ten koste van andere soorten, toch kan enig effect op de lange termijn niet worden uitgesloten. Omdat de krab zowel in koud als in warm water kan leven, wordt verwacht dat hij zich zal uitbreiden naar Noord-Afrika, de Middellandse Zee en de Zwarte Zee in het Zuiden en tot in Schotland en Scandinavië in het Noorden.

Foto 1: Penseelkrab, Hemigrapsus penicillatus, bovenzijde mannetje

Foto 2: Penseelkrab, Hemigrapsus penicillatus, onderzijde mannetje