De Millenium wratslak, Geitodoris planata (Alder & Hancock, 1846); een spectaculaire nieuwe zeenaaktslakkensoort in de Nederlandse kustwateren.
Ingezonden door Peter H. van Bragt, 18-11-2001

Deze, voor Nederland nieuwe zeenaaktslakkensoort wordt pas vanaf juni 1999 in de Oosterschelde gevonden en in de zomer van 2001 mogen we al van een echte explosie spreken. Waarnemingen van tientallen exemplaren per duik en vaak nog veel meer eisnoeren waren toen geen uitzondering.

Foto 2: Eisnoer van de Millenium wratslak, Geitodoris planata © Peter H. van Bragt

De eerste bevestigde waarneming (Theo Bakker), in juni 1999, is van de eerste pijler van de Zeelandbrug bij Zierikzee en in de zomer van 2001 zijn ze overal in de Oosterschelde aangetroffen: van Burghsluis tot achter in de Oosterschelde. Er zijn ook al een drietal individuele waarnemingen uit het Grevelingenmeer bekend (2001), maar nog geen uit de Noordzee of Westerschelde. Geitodoris planata, is ook wel als Discodoris planata (Alder & Hancock, 1846) in de literatuur te vinden, maar had tot sinds kort nog geen Nederlandse naam. Na overleg met Rykel de Bruyne wil ik voorstellen om deze soort voortaan de Millennium wratslak te noemen. "Millennium" omdat hij rond de millenniumwisseling zo'n spectaculaire entree in de Nederlandse kustwateren heeft gemaakt. De familie Discodorididae wil ik wratslakken noemen naar aanleiding van de wratachtige structuren op de mantel. Dat deze naam een goede keuze is, blijkt uit de onderliggende foto die ik van Rykel de Bruyne (en collegae) heb mogen ontvangen.

De Millenium wratslak, Geitodoris planata, is te herkennen aan natuurlijk zijn formaat van 5-12cm voor volwassen exemplaren en de grote kieuwkrans op de rug. Verder zie je veel kleine wratjes met af een toe een grotere wrat op de huid. Dit zijn zuurklieren en zij zijn meestal te herkennen aan een lichtere en stervormige verkleuring rond om deze klier.

Foto 3: Zuurklieren van de Millenium wratslak, Geitodoris planata © Peter H. van Bragt

De kleur van de bovenzijde van de mantel is meestal rozebruin maar kan ook lichter (witgelig) tot donkerder bruin zijn. De onderkant van de mantel is nog lichter van kleur, meestal licht geelbruin met langs de rand een paar typische bruine vlekjes waaraan deze soort goed onderwater te herkennen is.

Foto 4: Kenmerkende vlekken aan de onderkant van de mantelrand van de Millenium wratslak, Geitodoris planata © Peter H. van Bragt

Verder is er een heel specifiek kenmerk dat helaas onderwater niet of nauwelijks te herkennen is. Dit is de aanwezigheid van een paar kleine koptentakels, die aan de onderkant te vinden zijn.

Foto 5: Kenmerkende koptentakels (onderaanzicht) van de Millenium wratslak, Geitodoris planata © Peter H. van Bragt

De Millenium wratslak, Geitodoris planata, is een specifieke sponzenconsument. Met de hulp van Rob van Soest hebben wij vastgesteld dat hij hier leeft van een dunne gele korstspons, Mycale micracanthoxea (Buizer & van Soest, 1977).

Foto 6: Mycale micracanthoxea, voedsel van de Millenium wratslak, Geitodoris planata © Peter H. van Bragt

De Millenium wratslak, Geitodoris planata, wordt vaak verward met de Citroenslak, Archidoris tuberculata (Alder & Hancock, 1846). Dat is een andere zeenaaktslakkensoort die in het verleden is gevonden bij Den Helder, en in beperkte mate op locaties in de Ooster- en Westerschelde (Swennen en Dekker, 1987). Ook is deze soort een paar keer aangespoeld aangetroffen op onze westelijke Noordzeekust. Hij heeft geen koptentakels (aan de onderkant!). Kleuren kunnen overeenkomen met de Millennium wratslak, Geitodoris planata, maar ik ken hem vooral uit Schotland als geligwit met grote difuse vaalzwarte vlekken. Ook de wratten zijn anders gestructureerd en minder prominent aanwezig.

Foto 7: Citroenslak, Archidoris tuberculata, opname uit Schotland, 1997 © Peter H. van Bragt