Skip to content Skip to navigation

Sections
Personal tools
You are here: Home → ANEMOON → Soortinformatie → kwallen → Blauwe haarkwal
Navigation
Document Actions

Blauwe haarkwal

Cyanea lamarckii Péron & Lésueur, 1810

 Tekst A.W. Gmelig Meyling & I. van Lente

 

Zoekbeeld

De BlauwCyanea_lamarckii_001.jpge haarkwal is een platte, gelei-achtige kwal met een schotelvormig scherm. Vanuit het midden lopen radiaire lijnen naar de rand van het scherm. De schijf heeft 32 lobben waaraan circa 60-65 dunne, haarachtige tentakels zitten. Deze tentakels bevatten netelcellen en kunnen zeer lang worden. Onder de schotel bevinden zich vier geplooide mondarmen, die korter zijn dan de tentakels. De rand van de schotel heeft 32 lobben. De draadvormige tentakels van haarkwallen kunnen ook voor de mens pijnlijk steken. Desondanks kunnen deze en andere kwallen bij nadere beschouwing prachtige vormen hebben en zich uiterst gracieus door het water bewegen. De in Nederland aanspoelende kwallensoorten zijn, zoals terecht aangehaald door Ates (2004), zeker niet “dom, blind en dodelijk” (zie literatuur).

 

Kleur

  • De blauwe haarkwal kan fel blauw zijn, maar heeft een meestal transparant-blauwachtige kleur en kan ook bleek geel zijn (niet verwarren met de Gele/Rode haarkwal, dat is een aparte soort!
    (Zie bij Nadere kenmerken).

  • Jonge Exemplaren zijn vaak nog kleurloos.

 

Afmetingen

  • Het scherm kan een diameter bereiken van ongeveer 15 cm, maar er zijn ook exemplaren bekend met een diameter van 30 cm.
  • De haarachtige tentakels kunnen ruim een meter lang worden.

 

Nadere kenmerken

  • De dieren verplaatsen zich door pulseringen van de hoed, maar kunnen niet voldoende snelheid ontwikkelen om tegen de stroming in te zwemmen. Door verticale verplaatsing in de waterkolom en gebruikmaking van stromingen op verschillende diepten, hebben ze echter toch invloed op hun verplaatsingsrichting.

  • Van de verwante Gele haarkwal Cyanea capillata verschilt de soort door:
    - de afmetingen (het scherm van de Gele haarkwal kan ruim 50 cm worden)
    - de kleur (de Gele haarkwal is donkerrood tot geelbruin)
    - het aantal randtentakels (70- 150 per groep bij de Gele haarkwal, tegen hoogstens 65 bij de Blauwe).

  • De draadvormige tentakels van haarkwallen kunnen ook voor de mens pijnlijke 'steken' veroorzaken (die van de Blauwe haarkwal zijn milder dan van de Gele!).
 

Seizoenspatroon

  • Strobilatie (afsnoering) in de winter.

  • Kleine kwallen spoelen in het voorjaar aan, volwassen kwallen in de herfst.

 

Opmerkingen

  • Verspreiding: Noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan, van IJsland, Noorwegen, de Oostzee en het Kattegat tot de Golf van Biskaje. Plaatselijk (Britse Eilanden) is de Gele haarkwal algemener dan de Blauwe.

  • Voor de Nederlandse kust en in de kustwateren is de Blauwe haarkwal vrij algemeen en de gele veel zeldzamer).

  • Voortplanting: in de winter scheidt het bodemstadium schijfjes af (strobilatie), die direct kleine kwalletjes worden (ephyra's) en daarna uitgroeien tot de volwassen kwal. Bevruchting van eicellen vindt plaats in de vrije waterkolom, waar de larven enige tijd deel uitmaken van het plankton, voordat ze naar de bodem zakken en daar een poliepje vormen.

  • Blauwe haarkwallen schijnen onder andere door Zeeanjelieren te worden gegeten.

  • In de Oosterschelde komt ook de Gele haarkwal voor (soms ook wel Rode haarkwal genoemd). Deze lijkt op de Blauwe haarkwal, maar is veel groter en bovendien meestal steenrood- rood of geel van kleur.

  • Het voedsel bestaat uit grovere planktondieren die uit de waterkolom worden gevist. De kwal stopt met zwemmen en vormt een soort vangnet met lange neteldraden, de prooi wordt verdoofd door de netelcellen en door de tentakels naar de mondopening gebracht.

  • Buitenlandse namen zijn Blue-haired jellyfish, Bluefire Jellyfish (Engels) en Blaue Nesselqualle (Duits).

 

Literatuur

  • Ates, R.M.L. , 2004. Kwallen: blind, dom en dodelijk? Het Zeepaard 64 (3): 92-96.
  • Dekker, R. & W. Dekker, 1981. Kwallentabel (Scyphomedusen). Het Zeepaard 41 (4): 107-110.
  • Gmelig Meyling, A.W. & R.H. de Bruyne, 1993. Kwallen in heden en verleden. Het Zeepaard 53 (5): 115-124.
  • Hayward, P.J. & J.S. Ryland (Ed.), 1990. The marine fauna of the British Isles and North-West Europe: 1. Introduction and protozoans to arthropods. Oxford, UK. 627 pp.
  • Kramp, P.L., 1961. Synopsis of the medusae of the world. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom 40: 1–469.

 

Links

http://www.habitas.org.uk/marinelife/
http://www.soortenbank.nl/
http://www.marinespecies.org
http://www.glaucus.org.uk/Moonjell.htm