Caprella mutica Zoekbeeld Kleine fragiele kreeftjes die vaak in groepen zijn te waarnemen. Afmetingen Mannetjes zijn groter dan vrouwtjes. Het harig spookkreeftje dat in Nederland is waargenomen is gemiddeld 2 cm (mannetje) en 1,5 cm (vrouwtje), 1,3 mm (pas uitgekomen juveniel). Vorm Op de kop zitten twee paren antennes. Het eerste paar antennes (20 segmenten) is iets groter dan de lichaamslengte. Het tweede paar antennes is aanzienlijk kleiner. De eerste twee lange lichaamssegmenten en de grote scharen van het mannetje is bezet met dichte beharing. Bij het vrouwtje ontbreekt overigens deze beharing. Twee paren kieuwblaadjes zitten aan het derde en het vierde lichaamssegment. Bij het vrouwtje is hier de broedbuidel. Het derde tot en met het zevende segment hebben uitsteeksels aan de rug en aan de zijkant. Deze kleine kreeftsoort heeft slechts drie paar pootjes waarmee het dier zich vasthoudt. Kleur De kreeftjes hebben een oranje-rode kleur. Ook zijn ze wel nagenoeg doorzichtig. De relatief grote scharen van het mannetje is wit van kleur met oranje vlekken. De twee paar kieuwbladen zijn wit van kleur met donkere stippen. De broedbuidel van het vrouwtje heeft donkerrode stippen. Habitat In hun oorspronkelijke habitat leven de dieren vooral op Sargassowier en op kunstmatige substraten zoals ankertouwen. In hun tegenwoordige verspreidingsgebied komen de kreeftjes voor op kunstmatige substraten zoals ankertouwen, boeien, pontons, boten en aquacultuur netten. De spookkreeftjes zijn waargenomen op bijvoorbeeld hydroidpoliepen, zakpijpen, kokerwormen en wieren. Voorkomen Oorspronkelijk komen de dieren uit de lustwateren van Noordoost Azië. De dieren hebben zich sinds de jaren 90 snel verspreid naar Noord Amerika en Canada (de Stille oceaan en de Atlantische oceaan), Nieuw Zeeland, Europa n.l. de Britse eilanden, Ierland, Noorwegen, Duitsland, België en Nederland. Verspreiding in Nederland: Oosterschelde,…… Waarschijnlijk is Caprella mutica door de mens verspreid buiten het oorspronkelijk leefgebied via schepen (begroeiing van de romp en of ballastwater) en aquacultuur. Voortbeweging Het kreeftje beweegt zich enigszins als een spanrups voort. Eerst buigt het dier zich voorover, grijpt zich vast met de monddelen en trekt het achterlijf bij. Voedsel Caprella mutica houdt zich vast met de drie paar pootjes aan substraat en wacht met een uitgestrekt lichaam en gespreide scharen op prooidieren. Regelmatig kamt het dier de kleine antennen, die bezet zijn met haren. Waarschijnlijk vangt het op deze manier plankton. Ook vangt het grotere prooien zoals wadkreeftjes. Opvallend is dat het mannetje niet zijn grote scharen gebruikt bij het voedsel zoeken. Ook knipt het dier stukjes hydroidpoliepen af. Voortplanting Mannetjes benaderen en betasten een vrouwtje voorzichtig met de grote antennes. Als een vrouwtje het mannetje niet accepteert, haalt ze fel naar hem uit met haar antennes. Na verschillende onsuccesvolle pogingen gaat een mannetje weg. Als het vrouwtje het mannetje wel accepteert tast zij naar de monddelen van het mannetje. Het mannetje houdt voortdurend lichamelijk contact met het vrouwtje. Beide partners halen uit naar andere mannetjes. Komt het ongepaarde een mannetje binnen bereik van 2 cm en is het niet van plan te vertrekken, dan breekt een heftig gevecht uit. Beide mannetjes grijpen met de grote scharen in elkaar en strekken zich uit. Het verliezende mannetje, meestal het ongepaarde, vertrekt en de overwinnaar biedt het vrouwtje vaak een stukje hydroidpoliep aan. Buiten het territorium van 2 cm reageren ongepaarde mannetjes niet agressief op elkaar. Het broedbuideltje van het vrouwtje pulseert iedere seconde. Iedere 5 tot 11 dagen komen de larven uit. De pas uitgekomen larven zijn slechts 1,33 mm groot. Mannetjes groeien sneller dan vrouwtjes. Vrouwtjes produceren hun eerste broedsel al na ongeveer 24 tot 26 dagen. Gemiddeld produceert een vrouwtje tussen de 11 en 25,5 nakomelingen. De voortplantingscyclus van Caprella mutica is zeer snel. Daarom is het waarschijnlijk dat Caprella mutica zich buiten het oorspronkelijk lefgebied goed kan handhaven. Opmerkingen • De Nederlandse naamgeving verwijst naar de fragiele vorm en het harig uiterlijk van het mannetje: harig spookkreeftje, teringlijdertje, hongerlijdertje, wandelend geraamte. • In Nederland werd in 1995 een nieuwe soort waargenomen en het kreeg de naam Caprella macho. Later bleek dat het ook bekend stond onder de naam Caprella mutica. Ook bleek dat het dier al in 1993 voor het eerst in Nederland werd gesignaleerd. • Het is niet bekend welke invloed de importsoort Caprella mutica heeft op de inheemse soort in Nederland Caprella linearis. Waarnemingen doorgeven: Heeft u een autochtone waarneming gedaan? En de soort dus levend aangetroffen in haar eigen biotoop? Geef dit dan door via: www.telmee.nl Heeft u vragen? Mail dan naar Stichting ANEMOON via anemoon@cistron.nl Literatuur: Ashton, G.V., K.J. Willis & E.J. Cook (in press). Global Distribution of the Japanese Skeleton Shrimp, Caprella mutica (Crustacea, Amphipoda, Caprellidae) with a detailed account of the distribution in Scotland, U.K. Hydrobiologia. Cook, E.J., Willis, K.J. and Lozano-Fernandez, M. (in press). Survivorship, Growth and Reproduction of the Invasive Caprella mutica Schurin (Crustacea: Amphipoda). Hydrobiologia. Eijsden, M. van (1996) Caprella macho Anemoon, (3): 4-5 Heilscher, S. 2000. Sustainability of the brown seaweed Laminaria saccharina for cultivation in the effluents of an Atlantic salmon ongrowth farm. A field study in Southeastern Norway. -Institut für Biologie, Albert-Ludvigs-Universität, Freiburg im Breisgau. Diplomarbeit. 109 pp. Lein, T.E., 1999. A newly immigrated red alga (‘Dasysiphonia’, Dasyacea, Rhodophyta) to the Norwegian Coast. Sarsia 1999, 84:85-88. O'reilly, M. (Submitted 2006) The Japanese Macho Skeleton Shrimp (Caprella mutica) in the Clyde Estuary. Glasgow Naturalist. Oakley, J.A., 2006. Caprella mutica. Japanese skeleton shrimp. Marine Life Information Network: Biology and Sensitivity Key Information Sub-programme [on-line]. Plymouth: Marine Biological Association of the United Kingdom. [cited 14/01/2008]. Available from: http://www.marlin.ac.uk/species/Caprellamutica.htm Platvoet, D., R.H. de Bruyne & A.W. Gmelig Meyling, 1995. Description of a new Caprella-species from the Netherlands: Caprella macho nov sp. (Crustacea, Amphipoda, Caprellidea). Bull. Zool. Mus. Univ. Amsterdam, 15(1), 1-4. Tierney, T.D., Kane, F., Naughton, O., Kennedy, S., O'Donohoe, P., Copley, L., Jackson, D. 2004. On the occurrence of the caprellid amphipod, Caprella mutica Schurin 1935, in Ireland. The Irish Naturalist. 27 (11): 437-439. Willis, K.J., Cook, E.J., Lozano-Fernandez, M., Takeuchi, I. (2004). First record of the alien caprellid amphipod, Caprella mutica, in the U.K. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom. 84: 1027-1028.