Op internet vond ik met enig googelen een hoofdstuk uit een dissertatie van ene J.G. Hiddink van de RUG, waarin enige aanwijzingen staan:
“Three colourmorphs of Macoma balthica are distinguished: white, pink and yellow. These colours may have a genetic basis (Luttikhuizen pers comm) and correlate with shell morphology (Kafanov et al. 1999). The shell colour develops in autumn of their first year. The shell colour is not visible when M. balthica is buried in the sediment. Therefore, if shell colour has a function or adaptive value, this function must be expressed during the moments when M. balthica is not buried. M. balthica only comes out of the sediment when migrating. All three colourmorphs did migrate in the field (Chapter 2) and in the carousels (Chapter 3). Edelaar (1998) suggested that the origin of these different colourmorphs may be found in apostatic (frequency dependent) selection by predators during the winter migration (Moment 1962; Owen & Whiteley 1988). If visually hunting predators have a search image of their prey, prey individuals will benefit from looking different from the search image (the rest of the population), e.g. because of a different colour (Bond & Kamil 1998). Examples of large variations in shell colour and pattern in bivalves, possibly related to predation, are found for some Donax species (Smith 1975; Owen & Whiteley 1986). Therefore, it seems possible that apostatic selection during the winter migration plays a role in the existence of three colourmorphs in M. balthica.”
Er is nog meer over gepubliceerd, maar een in dit opzicht interessant artikel is alleen via een abonnement op een leverancier van wetenschappelijke artikelen te verkrijgen.

Hoi Dennis en anderen,

 

Mijn vraag gaat eigenlijk niet over de blauwgrijze banden. Voor zover ik weet, worden die door de soort bodemlaag(oa zuurstofloos) veroorzaakt waarin de schelp zat. Je kan dat wel zien: de blauwe strepen/vlekken lopen ook over de schelpen met een roze, oranje of gele kleur. Dit zie je ook bij andere schelpsoorten. Ooit verzamelde ik blauwkleurige Platte slijkgapers. Binnen twee weken werden ze weer helemaal wit. 

Mijn vraag gaat vooral om de kleurverhouding van de groep. Beide keren zijn het verse exemplaren: op de spierindruksels zitten nog vleesresten. Deze keer zijn naar verhouding zeer veel doubletten wit terwijl afgelopen zomer veel meer exemplaren roze/gele/oranje waren. Inmiddels bladerde ik nog wat in mijn schelpengids. Daar staat de opmerking dat de in brakwater levende exemplaren vaak wit zijn. Blijkbaar is ergens een brakwaterpopulatie weggespoeld.

In de schelpengids staat ook dat in het noorden veel roze en in het zuiden veel gele exemplaren voorkomen. Kan ik hieruit concluderen dat de kleur genetisch wordt bepaald?

 

Ik heb helaas geen antwoord, maar ik heb vroeger geleerd dat verse nonnetjes altijd roze, geel, of wit zijn en ik heb afgelopen week ook een doublet gevonden die blauwegrijze kleurbanden heeft.